KontaktEnglish/Deutsch
GłównaO MuzeumAktualnościWystawy OfertaWokół tradycjiWokół historiiImprezyGaleriaArchiwumPartnerzyAkademia Pana Jana.Witamy w naszej bajce.
IŁŻA W IKONOGRAFI
wystawy 2015
Wystawy 2014
Iłza wojna obronna i okupacja
Wystawy 2013
Tingatinga.Współczesne malarstwo Tanzani
wystawy 2010
Jak biskupi krakowscy rządzili Iłżą
Pisanki,kraszanki,palmy.Opowieści Wielkanocne
Wystawy 2009
XV Jarmark sztuki ludowej
Region żelaza
Obrzędowość wielkanocna
Malarstwo Krzysztofa Łozowskiego
O ZIMOWYM WKRACZNIU CZSU NIEZWYKŁEGO,BOŻYM NARODZENIU , wróżbach, kolędnikach i maszkar
Wystawy 2008
Boże Narodzenie w sztuce ludowej.
Śladami biskupów krakowskich...z darów Pana R.Górniaka
ŚWIAT MOTYLI
MALARSTWO JANUSZA JASKIEWICZA
Wystawy 2007
Piotr Wojciechowski - Tatuaże.Rysunki.Szkice.Fotografie.
"Śmierć zapomniana"
Iłżecki wrzesień 39'
Zawody ginące
Iłżą zauroczeni
Pasja wg. Krzysztofa Okonia
Wystawa prac Darka Kowala
Wystawy 2006
Kultura materialna ziemi iłżeckiej
Zyli wśród nas...Społeczność żydowska w Iłży
Boże Narodzenie czas niezwykły
Woskiem malowane
30 lecie Muzeum
Kobiety czarnej Afryki
Wspomnienie o stanie wojennym
Opowieść o chlebie
Imprezy
"Od Rzymu do Średniowiecza" - 2 września 2007
Koncert G.Madejski,M.Sępioł, S.Sępioł
Noc Kupały
Iłżeckie Dni Kultury w Muzeum Regionalnym w Iłży 16 -17.06 2007 r.
Jarmark Sztuki Ludowej
Iłżeckie Dni Kultury
Noce muzealne
Jarmark średniowieczny 2008
Dary P.Ryszarda Górniaka


Wystawa czynna była od 22.09.06 do 06.12.06 zorganizowana została ze zbiorów Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu. Komisarzem wystawy była Pani Justyna Górska etnograf pracownik Muzeum wsi radomskiej.

Dzieliła się na kilka części:

1. Pozyskiwanie i przetwórstwo zboża. W tej części prezentowano na wystawie

a) najstarszy chleb: fotografie żarna w starożytnych Pompejach, średniowieczne żarna rotacyjne
b)urządzenie do uprawy roli: pług, brona
c) narzędzia do zbioru zboża: kosa, sierpy, pochwy na osełki
d) przetwórstwo: naczynia zasobowe do przechowywania zboża, miary- ćwierci, stępy, żarna rotacyjne
e) ewolucje narzędzi do obróbki zbóż w ujęciu historycznym, tło ekspozycji formie rycin:
średniowieczne żarna kadłubowe, schemat wiatraka „koźlaka” obracającego się na „kozłach”, schemat wiatraka „poltraka” obracającego się na wózkach, żarna rzymskie, pieczenie chleba w osadzie celtyckiej, młyn wodny z kołem nasiębiernym.


Pracę przy wypieku chleba rozpoczynał rolnik uprawiając ziemię przy pomocy rodła i brony. Tak przygotowaną rolę zasiewał ziarnami zbóż:
żyta, pszenicy, owsa i jęczmienia. Zasiane zboże początkowo żął sierpami, później kosił kosami zaopatrzonymi w płachy lub „grobki”, aby lepiej układały się garście zboża, następnie młócił je cepami i oczyszczał przy pomocy szufli lub przetaków.


2. Wypiek chleba.

a) najstarsze piekarnictwo- ryciny:
piekarnia w średniowieczu, piekarnia w dobie renesansu
b) domowy wypiek chleba, narzędzia do wypieku:
łopata, Kosior, niecka zarabiania ciasta, dzieża


Narzędzia potrzebne przy wypieku chleba nie zmieniały się bardzo długo. Do zarabiania ciasta używano dzieży i niecki. Przygotowane ciasto przed wsadzeniem do pieca dojrzewało w wiklinowych lub słomianych formach.
Piec rozgrzano rozpalając w jego czeluści ogień. Po rozgrzaniu żar wygarniano „ kosiorem”, „kociubą”. Chleb wkładano i wyjmowano z pieca przy pomocy długich łopat. Przed wsadzeniem ciasto „ strychowano „- smarowano wodą przy pomocy małych szczotek

c) postęp w pieczeniu chleba: drzwi do pieca chlebowego, maszyna do przerobu chleba na bułkę tartą, dzielarka do ciasta, waga piekarnicza.


3. Pieczywo obrzędowe.

Zgodnie założeniami eksponaty podzielono na dwie grupy. Grupa wiodąca eksponaty dotyczące chleba, ściśle, druga grupa eksponatów, tło aranżacyjne do wykorzystywania plastycznego, eksponaty sygnalizujące sytuację jakiej używano chleba.

( pieczywo obrzędowe czasu „zalotów” pierniki, pieczywo weselne- chleb do witania młodych, szyszki weselne do obdarowania gości )
Eksponaty aranżacyjne: czepce weselne, chustki szalinówki, monidło.
W tle :
fotografia przedstawiająca witanie pary młodej chlebem i solę.

Powszechna była troska o to, aby w rodzinie nie zabrakło chleba. Podczas wesela rodzice trzymając chleb pytali pannę młodą „ co wolisz- chleb, sól czy pana młodego”, a ona odpowiadała „chleb, sól i pana młodego, żeby zarabiał na niego”. Gości weselnych obdarowywano słodkim pieczywem „szyszką weselną”. Zdarzało się, że przed ślubem zakochany chłopak obdarowywał dziewczynę przywożonymi z odpustów piernikowymi sercami.
Chleb podczas chrztu wkładano do kołysek, trzymając go tam przez cały dzien. Obowiązkiem matki chrzestnej było upieczenie „kukułki”, „kukiełki”. Mogła ona przybierać różne kształty, ważne było jednak, aby była jak największa- im kukiełka większa, tym dziecku lepiej wieść się będzie na świecie .

Boże Narodzenie:
szczypce do wypieku opłatków, mączne wyroby związane z wieczerzą wigilijną: opłatek, pierogi, racuchy, opłatek, świat z opłatka, chleb; blacha i foremki do wyrobu ciastek ozdób choinkowych, gotowy wyrób- ciastka.

Wigilia Bożego Narodzenia to dzień, w którym na stołach pojawić się musi „wszystko co w polu, zagrodzie i wodzie”, a więc także produkty mączne.
Najistotniejszy w swej symbolice jest tego dnia opłatek. W Polsce zwyczaj dzielenia się opłatkiem, wypiekanym z pszennej mąki i wody w metalowych matrycach ze scenami religijnymi przyjął się w XIX w. Od tego też momentu dodawać można rozpowszechnienie się typowej wyłącznie dla Polski ozdoby- „ świata” z opłatka. Opłatek roznosili po domach najczęściej organiści, a w zamian